‘Konutta krizi yaratan serbest piyasa işleyişi sorunun çözümü olamaz’

TMMOB Şehir Plancıları Odası, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanan ve konut krizini çözeceği iddia edilen sosyal konut projesine tepki gösterdi. Yapılan açıklamada, ödeme planı ve kriterlerin asgari ücretin ne kadar düşük olduğunu gösterdiği belirtilerek, bu şekilde krizin çözümünün mümkün olmadığı belirtildi.

Gündem 16.09.2022, 01:29 16.09.2022, 01:41
‘Konutta krizi yaratan serbest piyasa işleyişi sorunun çözümü olamaz’

TMMOB Şehir Plancıları Odası, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıklanan ve konut krizini çözeceği iddia edilen sosyal konut projesine tepki gösterdi. Şehir Plancıları Odası’ndan konuya ilişkin yapılan açıklamada şunlar ifade edildi:

“İktidarın uyguladığı yanlış ekonomi politikaları neticesinde ülkemiz, dünya üzerinde enflasyonun en yıkıcı etkilerinin yaşandığı ülkelerden biri haline gelmiştir. Enflasyon artışıyla, geniş kesimler için en temel ihtiyaçları karşılamak bile imkansız hale gelmiştir.

KONUT ARTIŞLARI YÜZDE 200’LERE, KİRA ARTIŞLARI YÜZDE 150’LERE ÇIKTI

Enflasyonun kendini hissettirdiği en önemli alanlardan birisi de temel bir hak olarak barınma hakkı ihtiyacının karşılandığı konut piyasasında olmuştur. Her alandaki fiyat artışları, inşaat hammadde ve girdi maliyetlerini de yükseltmiş ve bu durum gerek konut fiyatlarında gerek kira değerlerinde katlanan artışlara yol açmıştır.(1) Konut piyasasında yaşanan yüksek enflasyon neticesinde konut fiyatlarında artış % 200`lere, kira fiyatlarındaki artış ise % 150`lere ulaşmıştır.(2) Konut üretim maliyetlerinde yaşanan bu sorunla beraber, kamu otoritelerinin serbest piyasa işleyişine yönelik politikaları neticesinde birçok kamu arazisi, lojman gibi kamuya ait yapı ve alanlar hızla özelleştirilerek elden çıkarılmıştır. Uygulanan bu politikalar yaşanan krizi derinleştirirken, devletin kriz durumunda en önemli müdahale araçları da birer birer devre dışı bırakılmıştır.

SOSYAL KONUT PROJESİ

Konut fiyatlarındaki hızlı artışın yarattığı krize çözüm üretebilmek adına iktidar temsilcileri tarafından sosyal konut projesinin başlatıldığı duyurulmuştur. Kamuoyuna yansıdığı biçimiyle bu proje kapsamında 500 bin sosyal konut, 250 bin arsa ve 50 bin işyeri üretileceği ve vatandaşa uygun koşullarda sunulacağı ifade edilerek örnek ödeme tabloları paylaşılmıştır.

ASGARİ ÜCRETİN NE KADAR DÜŞÜK OLDUĞUNUN GÖSTERGESİ

ükümet tarafından duyurulan ‘Sosyal Konut Projesi’ ile ile ilgili yapılan paylaşımlarda hane gelirinin yaşanan şehre göre değişecek biçimde 16 bin-18 bin altında olması, ev sahibi olunmaması ön şart olarak belirlenmiştir. Sosyal konut üretme ve sahiplendirme hedefi ile ortaya konulan bu rakamlar açık şekilde iktidarın ekonomi alanındaki söylem ve rakamları ile çelişmektedir. Asgari ücretin brüt 6 bin 471TL net 5 bin 500 TL olduğu ülkemizde belirlenen bu üst limitler bile asgari ücretin ne derece düşük olduğunun açık ifadesi olarak kendini ortaya koymaktadır. Ayrıca her ne kadar uzun vadeye yayılan ödeme planları kamuoyuyla paylaşılmış olsa da ödenecek taksit tutarları 3+1 evler için asgari ücretin yüzde yüzde 60`ına, 2+1 için ise ortalama yüzde 50`sine tekabül etmektedir. Bu rakamlar büyükşehirlerde yaşayan vatandaşlarımız için çok daha yüksek oranlara ulaşmaktadır.

KİRADA OTURAN ASGARİ ÜCRETLİNİN KONUT SABİHİ OLMASI İMKANSIZ

Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik koşullarda kirada oturan asgari ücretli bir ailenin bu ödeme planları ile ev sahibi olması imkansızdır. Aynı zamanda sosyal amaçla yapıldığı ifade edilen bir projede devletin yıllık taksit artış oranlarını enflasyon rakamlarına bağlı değil de memur maaş artışına endekslemesi kendi içinde ciddi bir tutarsızlığı ortaya koymaktadır.

BARINMA SORUNUNU ÇÖZMEKTEN UZAK PROJE

Sosyal konut projesinin detayları incelendiğinde proje sahalarının büyük oranda şehirlerin çeper ilçelerinde hayata geçirileceği görülmektedir. Kent merkezine uzak mesafelerde yürütülecek bu projelerin konut sorununun kendini en yakıcı biçimde hissettirdiği büyükşehirlerin merkez ilçelerinde etkisi yok denecek kadar az olacaktır. Arsa ve işyeri üzerinden de benzer durumlar geçerlidir. Üç alanda da uygulanacak projeler kamuoyuna yansıtıldığı biçimiyle hedef kitleye ulaşması imkansız ve barınma sorununu çözmekten uzaktır. Ancak bu proje neticesinde iktidarın ülkemizin ekonomik gelişimine yönelik belirlediği vizyon çerçevesinde başlıca aktör olan inşaat sektöründeki sermaye çevrelerinin kendilerine devlet güvencesinde ve koordinatörlüğünde yeni ve ülke sathına yayılmış oldukça geniş bir alan yaratacakları aşikardır.

HANGİ PLANA VE BİLİNSEL GEREKLİLİĞE GÖRE BELİRLENDİĞİ BELİRSİZ

Tüm bu ekonomi politik değerlendirmeler ile birlikte konu en temelinde elbette bir planlama meselesidir. Çok büyük oranda kent çeperlerinde gerçekleştirilecek konut, arsa ve işyeri projeleri ile birlikte birçok tarım, mera ve doğal alanın tahribata uğrayacağı beklenen bir durumdur. Ayrıntılı mekânsal analizler neticesinde ortaya konulması gereken bu ölçekteki bir projede seçilen alanların hangi plana ve bilimsel gerekliliklere göre belirlendiği belli değildir.

Meslek odamız bundan önce yapmış olduğu birçok basın açıklaması, sempozyum, panel ve akademik yayınlar vesilesiyle konut ve barınma sorununa yönelik görüşlerini kamuoyuyla paylaşmıştır. Tüm bu birikim neticesinde tekrar ifade ediyoruz ki; konut ve barınma meselesi ile ilgili olarak kriz yaratan koşullar ve politikaları devam ettirerek sorunların çözülmesi imkansızdır. Bu çerçevede sorunun aktörlerinden de çözüm üretilmesini beklemek akıllıca bir tutum değildir. Konut krizine yanıt olarak kamu arazilerinin satışı ve özelleştirmelerle devletin en önemli müdahale araçlarını yok eden iktidar yetkilileri bugün yeniden kamu kaynaklarını ve arazilerini sosyal konut, arsa ve işyeri gibi adlarla kamunun elinden çıkarmaya çalışmaktadırlar. Sorunun en temel sebebi kamu arazilerini bir meta ve sermaye çoğaltım alanı olarak gören serbest piyasa işleyişidir.

ÇÖZÜM KAMU MÜLKİYETİNDE UCUZ KİRALIK KONUT HAMLESİ

Geldiğimiz noktada konut ve barınma sorununa en hızlı ve kalıcı çözüm vatandaşlara kamu mülkiyetinde sunulacak ucuz kiralık konut hamlesidir. Aksi takdirde, asgari ücretle zor koşullarda yaşayan kitlelerin ismi her ne kadar sosyal konut projesi olsa da bu tip projelerle konuta erişim imkanları bulunmamaktadır.

Bu kapsamda ilgili idareleri ülkemizin içinde bulunduğu kriz koşullarında, bu krizi yaratan ve uzun vadede derinleştirecek işleyişi terk etmeye, krizin başrol oyuncusu serbest piyasa aktörleri yerine kamucu politikaları hayata geçirecek kurum ve yapıları bir an önce hayata geçirmeye davet ediyoruz."

(1) Ağustos ayı TÜİK rakamlarına göre inşaat maliyetleri yıllık %106, 87 oranında artış göstermiştir. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Insaat-Maliyet-Endeksi-Haziran-2022-45627#:~:text=%C4%B0n%C5%9Faat%20maliyet%20endeksi%2C%202022%20y%C4%B1l%C4%B1,endeksi%20%45%2C67%20artt%C4%B1.

(2) En yeni yayınlanan raporlardan biri olarak Bahçeşehir Üniversitesi tarafından hazırlanan rapora göre ise Geçen yılın Ağustos ayına göre Türkiye genelinde ortalama satılık konut ilan m2 cari fiyatı yüzde 198,7 artarak 13.091 TL olmuştur. Satılık konut ilan m2 cari fiyatları aynı dönemde İstanbul`da yüzde 238,8, Ankara`da yüzde 203,3 ve İzmir`de yüzde 180,4 artmıştır. Türkiye genelinde ortalama kiralık konut ilan m2 iyatındaki yıllık artış oranı ise Nisan ayında yüzde 182,7 olurken ortalama kiralık konut ilan m2 fiyatı 48,5 TL`ye yükselmiştir. Yıllık kira artış oranı İstanbul`da yüzde 140, Ankara`da yüzde 133,9, İzmir`de ise yüzde 110,8 olmuştur.

Yorumlar (0)