Askeri ablukadan kurtulan manastır, şimdi de definecilerin ablukasında

Bir dönem için Ermeni nüfusunun yoğun olduğu Van’da Hristiyan Ortadoks mezhebinin önemli ibadethanelerinden biri olan Aziz Bartholomeus Manastırı’ndaki askeri abluka kalktı ama bu sefer de definecilerin ablukasına maruz kaldı. 13-14. yüzyılda inşa edildiği belirtilen manastır 1. Dünya Savaşı’na kadar ayakta kalmayı başarmışken şimdilerde herhangi bir koruma, restorasyon programına dahil edilmediği için bir yandan definecilerin tahribatına maruz kalırken diğer taraftan da doğal yıpranma sonucu tamamıyla yok olma tehlikesiyle de karşı karşıya.

Gündem 24.04.2022, 12:15
Askeri ablukadan kurtulan manastır, şimdi de definecilerin ablukasında

Salih SERTKAL

Van’ın Başkale ilçesinde bulunan ve ilçe merkezine 23 kilometre uzaklıkta bulunan Aziz Bartholomeus Manastırı yok olmak tehlikesiyle karşı karşıya. Bir dönem için askeri karakol alanı içine alınarak ziyarete kapalı olan manastırda askeri ablukanın kaldırılmasının ardından herhangi bir koruma programına tabi tutulmadığı için definecilerin, gömü arayan köylülerin hedefi olurken; diğer taraftan da restore edilmediği için doğal aşınma ve yıpranma haliyle giderek yok oluyor. Azir Bartholomeus Manastırı 13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başında inşa edildi ve Birinci Dünya Savaşı'na kadar bölgede yaşayan Ermeniler tarafından kullanıldı. Kilise ve ona bitişik durumdaki Jamatun’dan oluşan yapının batısında bir süthane, papaz evleri ve diğer tesisleri bulunuyor. 4. yüzyılda Aziz Bartholomeus'un mezarı üzerine inşa edildiği tahmin edilen manastırla ilgili ilk yazılı bilgi 1338 yılına ait bir el yazmasında geçen 'Aziz Bartholomeus'un koruması altında' cümlesi. 1398 tarihli bir başka el yazmasında saldırılar sonucu zor durumda kaldığından bahsedilen kadim manastırın, diğer el yazmalarından öğrenildiği kadarıyla 1633 ile 1655 yılları arasında onarımdan geçmiş. 1915 yılına kadar Ermeniler tarafından kullanıldığı ifade edilen manastırın, 1966 depremiyle büyük hasar gördü, kilise ve jamatunun üst örtülerinin yıkıldı.

KARAKOL ABLUKASINDAN KURTULDU, ŞİMDİ DEFİNECİLERİN ABLUKASINDA

Van'ın Başkale ilçesine bağlı Albayrak Köyü'nde bulunan manastır, 1990 yılından itibaren Albayrak Jandarma Karakolu’nun üs bölgesi olarak kullanıldığı için ziyaretçi kabulüne kapalıydı. Yıllarca ziyarete kapalı olan manastır, karakolun başka bir yere taşınmasının ardından askeri abluka kaldırılarak Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredildi. Askeriyenin ablukasından kurtulan Bartholomeus Kilisesi bu sefer de define arayıcılarının ve köylülerin kazı alanı haline geldi. Manastıra dönük herhangi bir koruma tedbirinin uygulanması sonucu şu an için manastırdan geriye sadece bir iki duvar kalmış durumda.

RESTORASYON KARARI VAR AMA RESTORASYON YOK

13. yüzyıl sonu ile 14. yüzyıl başında inşa edildiği tahmin edilen Ermeni manastırından geriye sadece bir iki duvarı kalmış haliyle son demlerini yaşıyor. İç ile dış duvarları açık ve koyu kahverengi volkanik tüf taşıyla kaplandığı için bölge halkı tarafından Soredêr (Kırmızı manastır) olarak da bilinen Aziz Bartholomeus Manastırı’nın restorasyonuyla ilgili 2011 yılında dönemin Van Valisi Münir Karaloğlu restorasyon çalışmalarının başlatılacağını açıklamasına rağmen 11 yılda hiçbir adım atılmadı.

VAN ÇEV-DER: KİLİSE BİLİNÇLİ BİR YIKIMA UĞRADI

Konuya ilişkin görüştüğümüz Van Çevre Derneği (Çev-Der) Başkanı Ali Kalçık, manastırın bilinçli bir yok edilme programına tabi tutularak yok edilmeye çalışıldığına dikkat çekti. Ülkede yaşayan Ermeni halkının planlı programlı bir tehcire tabi tutulmasının ardından kendilerinden geriye kalan tüm eserlerin de yok edilmek istendiğine vurgu yapan Kalçık, mevcut algının ”Ermenileri yok ettik tarihlerini de yok edelim” zihniyetinden ibaret olduğunu belirtti. Manastırın durumuna ilişkin her defasında yetkililere bilgilendirmelerde bulunduklarını fakat buna karşın olumlu bir dönüş alamadıklarını aktaran Kalçık, bu konuda rapor da hazırladıklarının fakat işin asıl muhataplarının Kültür Bakanlığı’nın ilgili birimleri olduğu için STK’ların elinden çok da bir şey gelmediğini ifade etti.

Yorumlar (0)
22
açık